SŁOWNIK POJEĆ

A

C

D

E

F

G

I

K

M

N

O

P

R

S

T

U

W

V

Z

A

Szereg usług mających na celu analizę danych o ruchu drogowym (np. natężenie ruchu), na potrzeby projektowe, planistyczne czy wynikające z odpowiednich przepisów i rozporządzeń.

To oferowana przez Heller Consult usługa anonimizacji zdjęć oraz wideo, pozwalająca w krótkim czasie w sposób automatyczny zanonimizować duże ilości materiału, zapewniając tym samym zgodność z RODO. więcej

ASPEN czyli Accelerometer System for Pavement Evaluation to system służący do diagnostyki i oceny stanu nawierzchni dróg przy wykorzystaniu smartfonów, zamontowanych w samochodzie, które „drżą jak liść osiki”, określając stan sieci, komfort i bezpieczeństwo użytkowników. ASPEN powstała w ramach projektu badawczo-rozwojowego, realizowanego przy wsparciu Europejskiej Agencji Kosmicznej ESA. Więcej.

to system służący do diagnostyki i oceny stanu nawierzchni chodników i dróg dla rowerów przy wykorzystaniu smartfonów, zamontowanych na hulajnodze, które „drżą jak liść osiki”, określając stan sieci, komfort i bezpieczeństwo użytkowników. ASPEN powstał w ramach projektu badawczo-rozwojowego, realizowanego przy wsparciu Europejskiej Agencji Kosmicznej ESA.  więcej

Jest metodą zarządzania, łączącą aspekty menedżerskie i techniczne, uwzględniającą indywidualną sytuację organizacji, wspierającą realizację jej celów oraz zapewniającą ramy dla ciągłego jej rozwoju. więcej

C

Nazywane także cechami stanu eksploatacyjnego lub cechami stanu technicznego to właściwości nawierzchni, które zmieniają się w procesie eksploatacji. Są one badane w ramach diagnostyki stanu nawierzchni. Przykładem cech nawierzchni są właściwości przeciwpoślizgowe.

To właściwości, które charakteryzują uszkodzenia nawierzchni, takie jak spękania lub wyboje oraz inne jej elementy, widoczne na jej powierzchni, ważne z punktu widzenia zarządzania eksploatacją nawierzchni, np. łaty.

Patrz ► cechy nawierzchni

Patrz ► cechy nawierzchni

D

DSN – Wytyczne diagnostyki dróg zawarte w Zarządzeniu nr 21 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 17 czerwca 2019 roku w sprawie diagnostyki stanu nawierzchni i wybranych elementów korpusu drogi. Diagnostyka stanu nawierzchni to pomiary techniczno-eksploatacyjne nawierzchni (identyfikacja i ocena cech eksploatacyjnych, a także kontrola jakości i udostępnianie wyników), wykonywane w celu pozyskania danych umożliwiających dokonanie oceny stanu nawierzchni. więcej

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych definiuje drogę publiczną jako drogę zaliczoną do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych.             

DSN – patrz Diagnostyka Stanu Nawierzchni.

E

To skoordynowane działania, których przedmiotem jest dokumentowanie i ewidencjonowanie informacji o warunkach ruchowych i stanie technicznym dróg.

F

Wykonanie zdjęć pasa drogowego i jego bezpośredniego otoczenia z tzw. kamer, umieszczonych z reguły na dachu pojazdu. Fotorejestracja dokonywana jest najczęściej z 4 kamer: frontowej, lewej bocznej, prawej bocznej i tylnej.

FWD – patrz ► pomiar punktowy nośności.

G

Generalny Pomiar Ruchu – pomiar ruchu wykonywany na sieci dróg krajowych zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Pomiary te są podstawowym źródłem informacji o ruchu drogowym. Administracja drogowa wykorzystuje pozyskane na ich podstawie dane do realizacji zadań związanych z zarządzaniem, utrzymaniem i planowaniem rozwoju sieci drogowej, a także do analiz środowiskowych i ekonomicznych. więcej

I

Proces pozyskiwania informacji o cechach (eksploatacyjnych) nawierzchni drogowych.

Infrastructure Asset Management Academy – Akademia Zarządzania Infrastrukturą Drogową – to inicjatywa edukacyjna, powstała w 2017 roku, której celem jest doradztwo w zakresie Asset Management, wsparcie realizacji celów danej organizacji i zapewnienie ram do jej ciągłego rozwoju. więcej

(z ang. International Roughness Index – międzynarodowy wskaźnik równości) to parametr równości podłużnej.

K

Planowane przez zarząd dróg przeprowadzenie diagnostyki stanu na danej sieci dróg, realizowane regularnie, np. co 4 lata. więcej

Jeden z elementów klasyfikacji dróg, wprowadzony w ustawie o drogach publicznych, określający funkcję na sieci drogowej. W Polsce funkcjonują następujące kategorie dróg: krajowa (K), wojewódzka (W), powiatowa (P) i gminna (G). Każda z kategorii dróg posiada własne określone zasady zarządzania drogami.

Kierunek opisywania zdarzeń i elementów występujących wzdłuż drogi. Kierunek drogi może być zgodny z przebiegiem pikietaża globalnego i lokalnego lub przeciwny.

Określa wymogi dla rozwiązania technicznego, stopnia dostępności jezdni, dopuszczalnego poziomu wykorzystania przepustowości, ewentualnie wymaganego poziomu swobody ruchu, wynikające z funkcji komunikacyjnych przypisanych danej drodze w skali danego obszaru. W Polsce posiadamy następujące klasy dróg: autostrada (A), droga ekspresowa (S), droga ruchu przyśpieszonego (GP), droga główna (G), droga zbiorcza (Z), droga lokalna (L), droga dojazdowa (D).

Indywidualny numer przypisany tymczasowo przez zarządcę drogi (ulicy) w granicach administracyjnych danego zarządu.

Forma nierówności poprzecznej w postaci trwałego odkształcenia wzdłuż śladów kół, spowodowanego ruchem ciężkim.

Korytarz drogi – Patrz ► pas drogowy.

Główny dokument ewidencji dla danej drogi, zawierający zbiór informacji wpisywanych sukcesywnie w trakcie całego okresu jej użytkowania.

M

Zbiór odcinków międzywęzłowych, których początki i końce stanowią punkty węzłowe o określonych numerach i współrzędnych.

Nadawanie numeracji i określanie usytuowania poszczególnych punktów węzłowych oraz opisywanie (kodowanie) zasad powiązań istniejących pomiędzy poszczególnymi punktami węzłowymi w obrębie danej sieci dróg.

N

Normowanie jest procesem przekształcającym fizyczną wielkość stanu w bezwymiarową wartość stanu.

Cecha nawierzchni opisująca zdolność nawierzchni do przenoszenia obciążeń od ruchu drogowego.

Indywidualny numer danej drogi nadany przez upoważnioną do tego jednostkę zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie sposobu numeracji i ewidencji dróg publicznych, obiektów mostowych, tuneli, przepustów i promów oraz rejestru numerów nadanych drogom, obiektom mostowym i tunelom  (Dz.U. Nr 67, poz. 582 z dnia 25.04.2005 r.).

Indywidualny numer odcinka drogi danej kategorii, zlokalizowanego na danym obszarze, przyjęty przez zarządzającego daną kategorią dróg w trybie zgodnym z Rozporządzeniem w sprawie sposobu numeracji i ewidencji dróg publicznych, obiektów mostowych, tuneli, przepustów i promów oraz rejestru numerów nadanych drogom, obiektom mostowym i tunelom (Dz.U .Nr 67, poz. 582 z dnia 25.04.2005 r.)

O

To opracowanie sporządzane po wykonaniu robót przez ich wykonawcę na podstawie książki obmiarów, niezbędne do wykonania kosztorysu powykonawczego lub zamiennego. Powinien on zawierać opis poszczególnych robót w kolejności technologicznej ich wykonania oraz liczby jednostek obmiarowych robót.

Okresowy przegląd i ocena stanu parametrów eksploatacyjnych nawierzchni jezdni, przeprowadzany np. w celu kontroli zagwarantowania odpowiednich warunków bezpieczeństwa i komfortu jazdy oraz w celu zebrania danych wyjściowych do planowania dalszych prac eksploatacyjno-utrzymaniowych w obrębie zarządzanej sieci dróg.

Jest procesem wyznaczania parametrów stanu na podstawie wyników pomiarów, w tym zarówno określenia wielkości stanu, jak i jego wartości. Proces ten obejmuje swym zakresem także prace analityczne związane z przetwarzaniem, wizualizacją oraz udostępnianiem danych o stanie technicznym nawierzchni.

Odcinek pasa ruchu, dla którego są określane parametry stanu nawierzchni. Odcinek diagnostyczny ogranicza się najczęściej do jednego pasa ruchu i zawiera w obszarze jednego odcinka międzywęzłowego, a przyjęta standardowa długość odcinka diagnostycznego wynosi 100 metrów.

Odcinek w modelu sieci, łączący dwa punkty węzłowe, który ma określoną długość i kierunek. Odcinki międzywęzłowe mają przypisane takie wartości jak: kod drogi (numer ewidencyjny odcinka), numer węzła początkowego i numer węzła końcowego, długość, kierunek kodowania.

To odcinek drogi o określonej długości i kierunku, który łączy dwa punkty referencyjne. Wykonuje się na nim badania referencyjne lub porównawcze.

To rozbudowany system udostępniania danych drogowych, który umożliwia efektywne zarządzanie całą siecią drogową na poziomie zarówno operacyjnym, jak i strategicznym. Więcej.

Otwarty System Inspekcji Komunikacyjno-Akcelerometrycznej (z ang. ASPEN) – to system służący do diagnostyki i oceny stanu nawierzchni przy wykorzystaniu smartfonów, zamontowanych w samochodzie, które „drżą jak liść osiki”, określając stan sieci, komfort i bezpieczeństwo użytkowników. ASPEN powstała w ramach projektu badawczo-rozwojowego, realizowanego przy wsparciu Europejskiej Agencji Kosmicznej ESA. Więcej.

P

Parametry charakteryzujące daną drogę ulegające zmianie w trakcie jej użytkowania (np. równość podłużna i poprzeczna, nośność, spękania i uszkodzenia powierzchniowe, szorstkość).

Parametry charakteryzujące daną drogę nieulegające zmianie w trakcie jej użytkowania (np. powierzchnia, długość, szerokość, liczba pasów ruchu, typ/rodzaj nawierzchni).

Ustawa o drogach publicznych określa pas drogowy jako wydzielony pas terenu przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu.

Pikietaż pozwalający na lokalizację zdarzenia na ciągu danej drogi, przypisany do całości jej przebiegu, podawany w kilometrach. Pikietaż początkowy lokalizowany jest w węźle początkowym pierwszego odcinka międzywęzłowego, spośród wszystkich odcinków międzywęzłowych składających się na przebieg danej drogi. Pikietaż końcowy lokalizowany jest w węźle końcowym ostatniego odcinka międzywęzłowego, spośród ww. odcinków międzywęzłowych.

Odległość końca obiektu liczona od węzła początkowego odcinka międzywęzłowego.

Umożliwia zlokalizowanie zdarzenia w obrębie danego odcinka międzywęzłowego. Podawany jest w kilometrach. Początek (pik. 0,00 km) ustalony jest zawsze na węźle początkowym danego odcinka, a koniec na węźle końcowym tego samego odcinka.

Odległość początku obiektu od węzła początkowego odcinka międzywęzłowego.

Plan prowadzenia prac eksploatacyjno-utrzymaniowych na danej drodze.

Z ang. Pavement Management System – system zarządzania eksploatacją nawierzchni.

Pomiar ugięć wykonywany przy użyciu ugięciomierza laserowego typu TSD (ang. Traffic Speed Deflectometer).

Pomiar ugięć wykonywany przy użyciu ugięciomierza dynamicznego typu FWD (ang. Falling Weight Deflectometer).

to szeroko pojęte badania ruchu drogowego wykonywane w celu pozyskania informacji o ruchu. Pomiary natężenia ruchu najczęściej wykonuje się z określeniem struktury rodzajowej tj. ilości pojazdów poszczególnych kategorii, jak również struktury kierunkowej tj. określenie ilości pojazdów poruszających się w określonych kierunkach. Więcej

Patrz  ► pomiary natężenia ruchu.

Proces rzutowania geograficznych danych elementarnych na sieć.

 

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 2 września 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (Dz.U. z 16 września 2004 r. Nr 202, poz. 2072) definiuje przedmiar robót jako opracowanie zawierające zestawienie przewidywanych do wykonania robót podstawowych w kolejności technologicznej ich wykonania wraz z ich szczegółowym opisem lub wskazaniem podstaw ustalających szczegółowy opis oraz wskazaniem właściwych specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych, z wyliczeniem i zestawieniem ilości jednostek przedmiarowych robót podstawowych.

Okresowa kontrola dokonywana 1 raz w doku w zakresie stanu technicznego drogi, a raz na 5 lat dodatkowo w zakresie przydatności do użytkowania i walorów estetycznych.

Zbiór przepisów techniczno-budowlanych, które określają sposób projektowania i budowania obiektów budowlanych, zgodnie z zasadami wiedzy technicznej. PTB w drogownictwie określone są obecnie w  rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r. poz. 124, z późn. zm.), rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U.  poz. 735, z późn. zm.), oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 16 stycznia 2002 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących autostrad płatnych (Dz. U. poz. 116, z późn. zm.).

(inaczej punkt referencyjny) – to punkt na osi danej drogi, będący miejscem włączenia lub wyłączenia w obrębie węzła, zjazdu, wjazdu, przecięcia osi drogi (jezdni) w obrębie skrzyżowania, przecięcia z granicą administracyjną obszaru, początkiem lub końcem obiektu inżynierskiego lub innym miejscem charakterystycznym dla przebiegu danego połączenia. Każdy punkt węzłowy w obrębie danego modelu sieci posiada swój indywidualny numer i określone współrzędne usytuowania.

Patrz ► Punkt węzłowy

R

Cecha nawierzchni. Stopień, w jakim powierzchnia nawierzchni drogowej jest zbieżna z powierzchnią wymaganą (idealną).

Równość nawierzchni w obrębie pasa drogowego wzdłuż kierunku jazdy.

Równość nawierzchni w obrębie pasa drogowego w przekroju poprzecznym.

Patrz ► projekcja danych.

S

System Oceny Stanu Poboczy i Odwodnienia Dróg. Wytyczne te to zbiór zaleceń dotyczących oceny stanu poboczy nieutwardzonych, utwardzonych (asfaltowych) oraz elementów odwodnienia dróg, których stan w znaczący sposób wpływa na postęp degradacji nawierzchni jezdni.

System Oceny Stanu Nawierzchni/ System Oceny Stanu Nawierzchni Betonowych – Systemem SOSN objęte są zamiejskie drogi krajowe o nawierzchni bitumicznej oraz betonowej.

Zbiór odcinków referencyjnych (międzywęzłowych), tworzących sieć drogową, umożliwiający jednoznaczną lokalizację informacji o drogach. Początki i końce tych odcinków stanowią punkty referencyjne (węzłowe).

T

Patrz ► pomiar ciągły nośności.

U

Odkształcenie sprężyste pod wpływem obciążenia.

Patrz ► ASPEN UTO.

Szereg czynności podejmowanych przez zarządcę drogi mających na celu zapewnienie czystości na drodze i okolicy, poboczach, rowach, odwodnieniach, wiatach przystankowych, utrzymanie zieleni przydrożnej w należytej kondycji przez cały rok, wywóz odpadów i inne. więcej

Realizacja zadań zapewniających utrzymanie parametrów technicznych i eksploatacyjnych na odpowiednim (zakładanym) poziomie. więcej

Szereg czynności podejmowanych przez zarządcę drogi mających na celu zapewnienie przejezdności dróg poprzez odśnieżanie, przeciwdziałanie śliskości, posypywanie dróg, odśnieżanie chodników itp.

V

Internetowa aplikacja do zarządzania pomiarami ruchu, która kompleksowo wspiera proces gromadzenia i edycji danych o ruchu drogowym, uzyskanych przy pomocy urządzeń rejestrujących. Vera przetwarza, a następnie wizualizuje dane pomiarowe, dostarczając konkretnych informacji za pomocą jednej centralnej platformy internetowej.

W

Wytyczne diagnostyki stanu technicznego nawierzchni dla dróg wojewódzkich, opracowane przy aktywnym współudziale pracowników Zarządów Dróg Wojewódzkich w Olsztynie, Gdańsku, Koszalinie, Bydgoszczy, Poznaniu oraz Białymstoku.

Wskaźnik oceny, który opisuje stan techniczny w sposób całościowy, biorąc pod uwagę wszystkie aspekty stanu technicznego włączone w ocenę.

Z

Szereg działań dotyczących dróg, w zakres których wchodzi planowanie ich rozwoju, bieżące utrzymanie, bieżąca i okresowa ocena stanu technicznego, określanie strategii zarządzania siecią drogową, planowanie budżetu, optymalizację rozdziału środków na utrzymanie sieci drogowej, i inne.

to zdjęcia, wykonywane przy wykorzystaniu kamer, rejestrujących otoczenie pojazdu wykonującego pomiary lub fotorejestrację. Najczęściej są to zdjęcia z kamery frontowej, lewej bocznej, bocznej prawej i tylnej, zamontowanych na dachu pojazdu.

Zdjęcia, wykonywane przy wykorzystaniu specjalistycznych kamer, skierowanych prostopadle do nawierzchni w celu dokonywania fotorejestracji cech powierzchniowych.